شیوه طرح دعاوی پیمانکاری – بخش نهم



به نام ایزد دانا

شیوه طرح دعاوی پیمانکاری  بخش نهم

نویسنده : رسول اوجاقلو  وکیل پایه یک دادگستری

و مشاور حقوقی در زمینه دعاوی پیمانکاری

 

در ادامه سلسله مباحث شیوه طرح دعاوی پیمانکاری ، به مسئولیت حسن اجرای کار موضوع قراردادهای پیمانکاری می پردازیم .

در دنیای حقوق ، در یک تقسیم بندی بر اساس موضوع تعهد ، دو نوع تعهد داریم به نام های " تعهد به وسیله "  و " تعهد به نتیجه " .

در تعهد به وسیله ، شخص متعهد ، ملتزم می گردد تا در حد یک شخص متعارف ، کوشش و تلاش خویش را برای حصول نتیجه و انجام تعهد انجام دهد و ضامن و مسئول بدست آمدن نتیجه نیست، بلکه ضامن تلاش برای رسیدن به نتیجه مطلوب است و در صورت تلاش در حد انسان متعارف و عدم حصول نتیجه ، مسئولیتی متوجه شخص متعهد نخواهد بود .

در مقابل در تعهد به نتیجه ، شخص ملتزم می گردد تا نتیجه مورد نظر و مطلوب را بدست آورد و در صورت عدم حصول نتیجه ، مسئول جبران خسارات است و تنها در صورت دخالت قوه قاهره در عدم حصول نتیجه ، شخص متعهد از مسئولیت مبرا می شود .

در این جا این پرسش وجود دارد که تعهد پیمانکار ، از نوع کدامیک از تعهدات مذکور است .

مهم ترین معیار برای تمییز و تشخیص تعهدات به وسیله و نتیجه ، تحلیل اراده طرفین قرارداد است که در قرارداد و مکاتبات فیمابین ظهور می یابد ، لذا برای پاسخ به این پرسش ، باید به مهم ترین سند موجود ، یعنی شرایط عمومی پیمان مراجعه نماییم .

مطابق بند الف ماده 18 شرایط عمومی پیمان ، پیمانکار مسئولیت کامل حسن اجرای کارهای موضوع پیمان را طبق اسناد و مدارک پیمان به عهده دارد . مطابق این بخش از سند پیمان ، پیمانکار مسئولیت کامل اجرای موضوع قرارداد پیمانکاری را برعهده داشته و می بایستی وظیفه خویش را در این راستا به نحو کامل انجام دهد و صرف سعی و تلاش پیمانکار ، برای تحقق هدف پیمان ، کفایت نکرده و می بایستی نتیجه مورد نظر از پیمان ، حاصل گردد .

همچنین در بند الف ماده 19 شرایط عمومی پیمان ، پیمانکار موظف به کنترل نقاط نشانه و مبدأ از لحاظ تطبیق با نقشه ها شده است . همین طور در بند ب ماده 22 شرایط عمومی پیمان نیز پیمانکار موظف شده پیش از آغاز هر بخش از کار ، به بررسی و کنترل نقشه ها ، دستورالعمل ها و سایر اسناد فنی بپردازد و کمبود نقشه ها ، از مسئولیت پیمانکار در اجرای کامل کار نمی کاهد . در بند ج ماده 22 نشریه 4311 نیز پیمانکار موظف گردیده در صورت مشاهده هرگونه ایراد در خصوص نقشه ها ، محاسبات ، دستور کارها ، مشخصات مصالح و تجهیزاتی که از منابع معینی باید تهیه گردد ، موضوع را ابتدا با ذکر ادله به مهندس مشاور اطلاع دهد و در صورت رد ایرادات توسط مهندس مشاور و بقای پیمانکار بر موضع خویش ، موضوع را به کارفرما اعلام نماید و پس از دریافت نظر کارفرما ، طبق نظر کارفرما اقدام نماید .

همین طور در بند د ماده 33 شرایط عمومی پیمان ، گفته شده است : " ... به هر حال ، نظارت مهندس ناظر از مسئولیت پیمانکار نمی کاهد و سلب حق از کارفرما و مهندس مشاور نمی کند . "

پرسشی که در اینجا مطرح می شود این است که احتمال دارد کارفرما و یا مهندس مشاور ، پاسخی به مکاتبات و درخواست های پیمانکار ندهند ، همان گونه که در برخی از پروژه ها این امر به کرات اتفاق افتاده است . در این خصوص شرایط عمومی پیمان ساکت است . ولی باید این گونه استنباط نمود که در صورت اطلاع مشاور و یا کارفرما از ایرادهای مطروحه و عدم پاسخ گویی ایشان در مهلت معقول ، باید بقای مشاور و کارفرما را بر نظر قبلی خویش استصحاب نموده و پیمانکار طبق نقشه ها و دستور کارهای سابق اقدام نماید . در حالات فوق الذکر ، پیمانکار با اقدامات پیشگیرانه خویش، صرفاً مسئول اجرای درست کار طبق نقشه ها بوده و هیچ گونه مسئولیتی نسبت به درستی نقشه ها نداشته و در صورت ورود خسارت ، پیمانکار مسئول تلقی نخواهد شد .

پرسش دیگری که در مورد موضوع بالا مطرح می گردد این است که چه مدت پیمانکار باید منتظر پاسخ مشاور و یا کارفرما بماند . در این مورد نیز باید گفت با توجه به اینکه در ماده 37 شرایط عمومی پیمان ، هریک از مشاور و کارفرما 10 روز مهلت بررسی صورت وضعیت موقت پیمانکار را دارند، بنابراین با اخذ وحد ملاک ، در وضعیت فوق الذکر نیز  مهلت 10 روزه جهت بررسی موراد اعلامی پیمانکار ، برای هر یک از مشاور و کارفرما کافی است ، مگر اینکه کتباً به پیمانکار اعلام نمایند که به مدت زمان بیشتری نیاز دارند و یا اینکه ماهیت ایرادات اعلامی ، به گونه ای باشد که مهلت بیشتری را برای بررسی نیاز داشته باشد . البته این مدت در هیچ جای پیمان پیش بینی نشده است و به نوعی می تواند به عنوان یک مهلت پیشنهادی در نظر گرفته شود . لازم به توضیح است در حقوق ، اگر برای انجام تعهدی ، موعدی مشخص نشده باشد ، متعهد مکلف است در مهلتی معقول و منطقی که برای یک شخص متعارف لازم است ، آن تعهد را انجام دهد .

پرسش دیگر در مورد موضوع فوق الذکر ، این است که اگر با توجه به ایرادات موجود ، به نظر پیمانکار اجرای پروژه و ادامه کار غیرممکن باشد و مشاور ایرادات را رد نموده و کارفرما نیز به موارد اعلامی پیمانکار توجه ننماید ، پیمانکار چه تکلیفی دارد . در این خصوص بخش اخیر بند ج ماده 22 شرایط عمومی پیمان ، پیمانکار را موظف به انجام کار طبق دستور کارها و نقشه های موجود کرده و هزینه رفع عیب را بر عهده خود کارفرما قرار داده است و اشاره ای به موردی که اجرای موضوع متعذر باشد، نکرده است . با توجه به اینکه در دنیای حقوق ، تعهد غیر مقدور ( تکلیف به مالایطاق ) نفی شده است ، لذا پیمانکار تعهدی برای اجرای تعهد غیرمقدور ندارد . در این صورت پیمانکار با تأمین دلیل در خصوص موضوع و مستندسازی ، می بایستی ادله و مدارک لازم برای ادعای خویش را به صورت محکم و متقن جمع آوری کرده و آن بخش از کار را متوقف نماید و مجدداً موراد را به همراه تأمین دلیل انجام شده ، به کارفرما و مشاور اعلام نماید و درخواست تعیین تکلیف نماید . به هر حال در صورت عدم حل موضوع ، مشکل باید از طریق مراجع ذیصلاح حل و فصل اختلاف در قرارداد، تعیین تکلیف گردد .     

لذا با توجه به مقررات موجود در شرایط عمومی پیمان ، تعهد پیمانکار در چارچوب اسناد و مدارک پیمان ، تعهد به نتیجه تلقی شده است و در صورت تخطی پیمانکار ، از نقشه ها و دستور کارهای کارفرما و مشاور که در چارچوب پیمان صادر می گردند و عدم تحقق نتیجه موضوع قرارداد ، پیمانکار مسئول خواهد بود . از سویی علی رغم اینکه تعهد پیمانکار ، تعهد به نتیجه است ، ولی مطلق نبوده و با توجه به اسناد و مدارک پیمان و دستور کارهای صادره ، تعهد به نتیجه تلقی می گردد و در صورت وجود اشتباه در اسناد پیمان و عدم قصور پیمانکار در بررسی و اجرای این اسناد ، مسئولیتی متوجه پیمانکار نخواهد بود .

 

به امید خدا ادامه بحث شیوه طرح دعاوی پیمانکاری ( و یا حقوق پیمانکاری ) را در آینده مطرح خواهم نمود .

 

جهت تعیین وقت مشاوره حقوقی و فنی در خصوص دعاوی پیمانکاری ، با ما تماس بگیرید

02188891904        -          02188891738

 

 

 

 

 


موضوعات مرتبط
نظرات
موردی یافت نشد.